Bu sitedeki arama moturuna düşen ifadelerden yola çıkarak aşağıdaki bilgileri derlemiş bulunmaktayım.

Erbil’de konuşulan diller: Sorani Kürtçesi, Arapça, Türkmence.
Sorani Kürtçesi hakkında derlediğim bazı notlar.
Sorani (Orta Kürtçe)
Soraninin yazımı için çoğunlukla Arap-Fars alfabesi kulanılır, son zamanlarda Kürtçe Latin alfabesine geçme teşebbüsleri de olmuştur. Bu lehçede yazılı kaynak nispeten çoktur.
Soraninin dağılımı Süleymaniye’ye kadar uzanan Kürt Baban hanedanlığınla bağlıdır. Bu şehirin ticari gücü Soraninin yaygınlaşmasını sağlamışdır, böylece Kelhuri ve Havrami konuşanların sayısı azalmışdır.
Bugün Sorani, Kurmanci için saf sözcük türetme kökeni olarak görülüyor.
Şiveler: Erbili, Pişdari, Kerküki, Hanakini, Kuşnavi, Mukri, Süleymani, Bingirdi, Garrusi, Ardalani, Sanandaji, Varmava, Garmiyani, Cafi, Yahudi Kürtçesi.
….
Kürtçenin “lehçeleri” dilbilimciler arasında tartışmalı bir konudur. Mesela Philip Kreyenbroek (1992)Kurmanci ve Sorani’yi “lehçe” olarak tanımlamayı reddetmiştir, zira bu ikisi bazı hususlarda birbirlerinden Almanca ile İngilizce kadar farklıdır. Kürtler de genellikle konuştukları dile “Kürtçe” demez, daha çok Kurmanci, Sorani dillerinde konuştuklarını söylerler. Bazı tarihçiler, Sorani konuşanların sadece küçük bir azınlığının, o da yakın bir tarihte Kurdi konuştuğunu söylemeye başladığını belirtir.
Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%BCrt%C3%A7e
SORANİCE ÜZERİNE
Ekşi Sözlükten derlediğim bazı yorumlar:
1. Kürtçenin lehçelerinden biri…daha çok kuzey ırak ve iran’ın ırak sınırı civarında yaşayan kürtlerin kullanıdığı lehçedir…kırmanci’ye göre daha zarif bir kullanımı vardır…kürtlerin edebiyat dili olarak bilinir…her ne kadar ülkemizde pek bilinmese de, kürt yazılı edebiyatının çoğu bu lehçede yazılmıştır…
2.Kürtçe nin Erbil ve Süleymaniye çevresinde kullanılan lehçesidir. Irak’ta genel olarak en çok kullanılan lehçedir ve özerk kürt bölgesinin tek resmi lehçesi olma yolunda ilermekte. Barzanilerin kürtçesi gibi yanşlış bir kanı olsa da, Barzaniler zaho ve Dohuk yöresinden olduğundan bu yöredeki lehçe olan kirmanciyi, ve bu lehçenin bahdini ağzını kullanırlar. sorani lehçesinde yazım arap alfabesi ile yapılır. standart arap alfabesine ek olarak, p, ç, j, g, ê, o, û ve v seslerinin de bulunduğu bir alfabe kullanılır. p, ç, j Osmanlıca ve de bugünkü Farsça da da olduğu gibi b, c, z ye fazladan iki nokta(yani toplamda üç nokta) konarak, g kef üzerine çizgi çizilerek, ê ve o ise, ê ye’ye, o da vav a birer şapka konarak gösterilir. û sesi ise ardarda iki vav ile gösterilir. yine arapçadan kürtçeye geçmiş kelimelerdeki ayın li sesleri göstermek için sesli harfin(a,e,i,o, u) önüne bir tane şapka işareti konur. bugün türkiye’de ve suriye deki kürtler tarafından çoğunlukla kullanılan celadet ali bedirxanın oluşturduğu latin alfabesinin de öncülüdür.
…..
Kaynak: http://www.eksisozluk.com/show.asp?t=sorani
Kişisel Not:
Sorani Kürtçesine üzerine herhangi bir çalışmam yok. Ama lehçe olarak kulağa çok hoş geldiğini söylebilirim. Farsça ve Arapça arasında kalmış; kendine has bir musikisi ve ses tonu olan bir lehçesidir . Türkiye’de konuşulan Kürtçe’yi bilen birisi burada anlaşmakta zorlandığına yakinen şahit olmuşumdur. Bir iki ay sonra ancak anlaşabilmektedirler.
Bir Cevap Yazın